Kan Hok Hoei

Kan Hok Hoei, bij velen meer bekend als H.H. Kan (Batavia, 6 januari 1881 – Jakarta, 1 maart 1951, wordt in 1881 als Han King Tjiang geboren in een familie van rijke landeigenaren. Na adoptie door Kan Tjeng Soen, de kinderloze broer van zijn moeder, krijgt hij de naam Kan Hok Hoei. Hij is de bekendste representant van de politieke stroming in Nederlands-Indië die zich met Nederland identificeert.

Kan krijgt een Europese schoolopleiding. Na de Europese Lagere School volgt de hbs in Batavia in de Koning Willem III-school. In de beginjaren van zijn carrière is hij zowel actief als lid van de Siang Hwee (Chinese Kamer van Koophandel) als in de Gemeenteraad van Batavia. Zijn politieke keuzes maken hem in de Chinese gemeenschap tot een controversiële figuur. Duidelijk komt dit tot uiting in de jaren vóór 1918 bij de op handen zijnde benoeming van twee Chinese leden voor het nieuw in te stellen adviesorgaan, de Volksraad. Na de totstandkoming van de Chinese Nationaliteitswet in 1909, en van de Wet op het Nederlandse Onderdaanschap zijn Chinezen in Nederlands-Indië zowel Chinees staatsburger als Nederlands onderdaan, de laatste zonder de Nederlandse nationaliteit. In de controverse hierover wijzen grote groepen binnen de Chinese gemeenschap het zitting nemen in de Volksraad af. Deze adviesraad voor het koloniaal bestuur zien zij als een nep-instituut zonder enige macht. Ondanks deze tegenstand laat Kan zich in 1918 in de Volksraad op persoonlijke titel benoemen.

In 1928 is Kan eén van de oprichters van de politieke organisatie Chung Hwa Hui (CHH), hij wordt de eerste president. Een groot deel van de leden van Chung Hwa Hui is Nederlands opgeleid. Zij komen uit welgestelde kringen en sommigen hebben in Nederland een universitaire opleiding gehad. CHH wil zich inzetten voor de Chinese belangen, zoals gelijkheid voor de wet en het onderwijs. In de daaropvolgende jaren nemen CHH-leden zitting in de Volksraad.

Wanneer Kan in de jaren dertig banden aanknoopt met de consul-generaal van China en president wordt van de Federatie van de Chinese Kamer van Koophandel (Siang Hwee) komt hij in conflict met het koloniaal bestuur. Deze beschouwt zijn activiteiten als inmenging in de Chinese politiek, waarop Kan aftreedt. In 1935 ontvangt hij een tweede Nederlandse onderscheiding, hij wordt Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij werd al eerder, in 1921, onderscheiden als Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Al is Kan zeer Nederlands georiënteerd, tegelijkertijd ondersteunt hij China, bijvoorbeeld tijdens de Chinees-Japanse oorlog.

Hij brengt de Japanse bezetting door in de interneringskampen Bukit Duri, Serang en Cimahi. Hij ontplooit daarna geen politieke activiteiten meer en overlijdt in 1951.

Tijdlijn
1881 Wordt in Batavia geboren in een familie van rijke landeigenaren.
1905 H.H. Kan wordt gelijkgesteld met Europeanen. Zijn politieke carrière begint in de Gemeenteraad van Batavia en in een aantal Chinese Kamers van Koophandel (Siang Hwee).
1918 Kan wordt op persoonlijke titel lid van de Volksraad. Hij legt daarvoor de bezwaren van Chinese zijde tegen deze vertegenwoordiging naast zich neer. Hij blijft Volksraadlid tot de Japanse bezetting.
1921 Kan wordt Officier in de Orde van Oranje-Nassau
1928 Hij is medeoprichter van de politieke organisatie Chung Hwa Hui (CHH), en wordt daar de eerste president van. De CHH vertegenwoordigt de pro-Nederlandse stroming, tegenover de pro-China (Sin Po) en pro-Indonesië (PTI) stroming.
1930 Kan wordt opnieuw onderscheiden: Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, als erkenning voor zijn bewezen diensten voor de Nederlandse Kroon.
1932-1934 Zijn reizen naar China in het kader van zijn activiteiten voor Chinese bedrijven, worden door China beloond met het presidentschap van de Chinese Kamers van Koophandel. Het ongenoegen hierover van de gouverneur-generaal dwingt hem deze functie op te geven.
1935 Kan reist naar Nederland om de relaties tussen de Chinese gemeenschap in Nederlands-Indië en de Nederlandse autoriteiten te bevorderen.
1942-1945 Kan brengt de jaren van de Japanse bezetting in internering door in Kamp Cimahi.
1951 Kan overlijdt in Jakarta.

Bronnen

• Mary Somers-Heidhues, Kan Hok Hoei, in Southeast Asian Personalities of Chinese Descent, A Biographical Dictionary, pp. 393-395.
• Wikipedia, juni 2024
• Suryadinata, L., Eminent Indonesian Chinese, Biographical sketches, Sigapore, Gunung Agung, 1981.
• Wikipedia, Hok Hoei Kan, juni 2024