Toen mijn ouders in 1935 in Cianjur trouwden, kreeg mijn moeder van haar ouders een voor die tijd zeer moderne elektrische naaimachine van het merk General Electric. Deze naaimachine zou mijn moeder haar hele leven vergezellen.
Kort na haar huwelijk nam ze samen met haar schoonzus naailessen, leerde patroon tekenen en alle kneepjes van het vak naaien. Ze maakte kleren voor zichzelf, later voor mij en mijn zusje. Op verzoek maakte ze ook feestelijke kabaja’s voor notabele Indonesische dames. In juni 1946, in de onrustige periode van de Indonesische revolutie en Bersiap, besloten mijn ouders Cianjur te verlaten. Mede door problemen binnen de familie, wilden ze een nieuwe start buiten Cianjur maken. Met hulp van Nederlandse militairen die in een voormalige rijstpellerij buiten de stad gelegerd waren, konden we met een konvooi mee naar Jakarta. Tot de weinige bagage hoorde de koffer met naaimachine. In Jakarta vonden we huisvesting bij familie van mijn vader. Mijn zusje en ik gingen daar naar school. De plannen om naar Nederland te gaan kregen vastere vorm. Voor die plannen was geld nodig. Inmiddels had mijn vader werk bij de PTT gevonden. Tijdens zijn lunchpauze zocht hij naar kledingcoupons op de markt. Deze lapjes verkocht hij aan zijn vrouwelijke collega’s op kantoor. Mijn moeder naaide daar dan kleren van op haar General Electric. Mijn nicht, bij wie we in huis waren en ik, als 10-jarige dochter, werkten het naaiwerk verder af. Kinderarbeid of niet, we deden dat gewoon. De naaimachine zorgde in die tijd voor de broodnodige inkomsten.
Afbeelding 1 koffer
Afbeelding 2 Naaimachine
Er was geld nodig voor de tickets voor de boot. Voor daarna moesten we een financiële buffer hebben om in Nederland niet voor steun bij de Nederlandse staat aan te hoeven kloppen.
Eind maart 1947 gingen we aan boord van de m.s. Oranje en namen we afscheid van Indonesië. Een maand later meerden we aan in de haven van Amsterdam. Nadat andere families naar hun bestemming waren gebracht, waren wij aan de beurt om in Utrecht te worden afgezet. Bij de familie Kloprogge, een gezin met een tienerdochter en -zoon nog in huis, werden we hartelijk onthaald. Ze namen ons op in het gezin. We sliepen in een kamer in het souterrain. We leefden bij de familie in de woonkamer en aten de Hollandse pot met hen mee. Na 2 maanden verhuisden we naar Amsterdam. Daar werd de naaimachine door mijn moeder weer in gebruik genomen. Ze maakte nieuwe creaties voor ons en zo nu en dan ook voor anderen. Ze leerde mijn zus en mij erop naaien en later ook de derde generatie, de twee kleindochters.
In 2020 stierf moeder op 100-jarige leeftijd. Lange tijd stond de General Electric in de bijbehorende koffer werkeloos in onze berging. Ik kon de machine niet zomaar als oud ijzer op de schroothoop gooien. Die naaimachine had mijn moeder en ons zovele jaren trouwe diensten bewezen, die verdiende een betere plek. Na enig zoeken vond ik een Naaimachine museum. De eigenares is een hobbyist met liefde en passie voor naaimachines met een verhaal. Daar was onze General Electric welkom. Onze kleine trouwe naaimachine staat nu als enige elektrische naaimachine, te midden van vele andere hand- en trapmachines op de plaats waar die hoort.
Els van Hoorn-Gouw, mei 2025
Bron
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
